AUZEFTürkiye'nin Toplumsal Yapısıarşiv · 2026-10-31
ℵ
İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi
Türkiye'nin Toplumsal Yapısı
Derleme
Çıkmış Sorular · Arşiv
Final36 soru
Deneme Sınavı10 soru
Ünite Soruları5 soru
Ünite Soruları4 soru
Ünite Soruları3 soru
Ünite Soruları4 soru
62soru
16sayfa
6sınav
— · —sayfa 1 / 16— · —
01
Final
Laiklik ilkesi anayasaya ne zaman girmiştir?
1924
1937
1961
1982
1921
02
Final
Amerikan kitle kültürü ne zaman etkili olmuştur?
İkinci Dünya Savaşı sonrası
1980 sonrası
Cumhuriyetin ilanı sonrası
1. Dünya savaşı sonrası
1950 sonrası
03
Final
Aşağıdakilerden hangisi işlevselci yaklaşıma yönelik eleştiriler arasında sayılamaz?
Toplumları, biyolojiden ödünç alınan kavramlarla açıklar.
Toplumda ortaya çıkan bölünme ve çatışmaları göz ardı etmektedir.
Toplumların istikrarlı bütünlükler olduğunu varsayar.
Sadece dinin toplum üzerindeki etkisine odaklanmıştır.
Toplumların bir iradeleri ve belli niyetleri olduğunu varsayar.
04
Final
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü bir toplumsal gruptur?
Bir okuldaki sınıf
Bir bürodaki çalışanlar
Toplumsal sınıflar
Aile bireyleri ve akrabaları
Hayır dernekleri
— · —sayfa 2 / 16— · —
05
Final
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı’da klasik hukuk sisteminin özellikleri arasındadır?
Geçerli tüm kurallar padişah tarafından yayınlanan fetvalara dayanırdı.
Şeriat, tek hakim hukuk sistemiydi.
Gelişmiş bir kamu hukuğu mevcuttu.
Hukuğun üstünlüğü ilkesi benimsenmişti.
Hukuk birliği yoktu.
06
Final
Osmanlı İmparatorluğu’nda “belli bir bölgede belirli bir dönemde vergi toplama hakkının devlet tarafından açık arttırma yoluyla satılması ve şahıslar tarafından satın alınıp, parasının önceden ödenmiş olması” olarak açıklanabilecek sisteme ne ad verilir?
Ayanlık
Tımar
Klasik çiftçilik
İltizam
Irgatlık
07
Final
Türkiye’de yaygın olan evlilik biçimi hangisidir?
Medeni ve dini nikâhla evlilik
Dini nikah
Resmi nikah
Sözlü nikah
Sözlü ve dini nikah
08
Final
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu antlaşmasıdır?
Sevr antlaşması
Paris antlaşması
İstanbul antlaşması
Lozan antlaşması
Ankara antlaşması
— · —sayfa 3 / 16— · —
09
Final
Hangisi Küreselleşmenin siyaset üzerindeki etkilerinden değildir?
Siyasal talepler yerini kültür ve kimlik eksenli taleplere bırakmıştır.
İdeolojik siyasal tutumlar kendilerini geçmişin terimleriyle ifade etmezler.
Hükûmet dışı örgütler ve benzeri sivil toplum kuruluşları önemli hale gelmiştir.
Sendikal faaliyetler önem kazanmıştır.
Ulus devletlerde, siyasal alan ekonominin gücü karşısında gerilemektedir.
10
Final
Osmanlı’da XIX. Yüzyılda etkili fikir akımlarından hangisi devletin kurtuluşunun Türkî unsurları birleştirerek büyük Turan’ı kurmaktan geçtiği fikrini savunur?
Osmanlıcılık
Ümmetçilik
Pantürkizm
Batıcılık
Kemalizm
11
Final
Bugünün Türkiye’sinde kamusal alanlarda aşağıdaki hangi kimliğin etkisi yoktur?
Liberal Kimlik – Bürokrat Kimlik
Kürt Kimliği
Ulusalcı Kimlik
Müslüman Kimlik
Muhafazakar Kimlik
12
Final
Küreselleşme ve araçlarıyla insanlar karşılıklı etkileşim içindedir. Aşağıdakilerden hangisi bu araçlardandır?
Gazete
Roman
Radyo
Televizyon
İnternet
— · —sayfa 4 / 16— · —
13
Final
Aşağıdakilerden hangisi kültürü tanımlayan unsurlar arasında değildir?
Kuşaklar boyunca aktarılan öğeler içerme
Modern toplumun ürünü olma
Göreli süreklilik
Maddi ve manevi ögeler içerme
İnsanın toplumsal yaşantısının ürünü olma
14
Final
Sınırları belli bir coğrafyada bulunan nüfusun boyutlarını, yapısını, çeşitli özelliklerini ve değişimlerini inceleyen bilim dalı hangisidir?
Sosyoloji
Biyoloji
Demografi
Geriatri
Deontoloji
15
Final
“Türkiye toplumu batılı ve yerli yaşam biçimleri arasında bölünmüş bir yapı arz eder. Eğitimde kültürel kurumlarda bununla kalmayıp bizzat gündelik yaşam biçimlerinde ve zihniyette bu bölünmenin izini görebiliriz. İşin tuhafı bu bölünme (alafranga ve alaturka yaşayan, düşünen) kişiler arasında değildir. Çoğu durumda bu bölünme, aynı kişi ve gruptadır. Demek ki bizzat Türk toplumunun kendinde yaşanır. “ Bu durum aşağıdaki sorunsallardan hangisine ilişkindir?
Demokrasi sorunsalı
Az gelişmişliğin sonuçları
Batılılaşmanın toplumsal yapı üzerindeki etkisi
Sınıfsal yapı unsurları
Türkiye’ de aydınların genel formasyonu
16
Final
50’lerde başlayan köyden kente kalıcı göç neticesinde kentin olanakları göç edenlere iş ve konut sağlamaya yetmiyordu. Ama göç yine de kalıcı oldu; çünkü göçmenler kendi hemşerileri ile örgütlenerek seyyar satıcılık gibi enformel işler yaptılar. Kamu arazilerinde yeni yerleşim alanları kurdular. Bu açıklamaların sonucunda oluşan yeni yapı aşağıdakilerden hangisidir?
TOKİ
Gecekondu
Site
Apartman
Rezidans
— · —sayfa 5 / 16— · —
17
Final
Öğrenci/ işçilerden oluşan aile % 0,3 Tek kişilik hane % 6 Geniş aile % 13 Çekirdek aile % 80,7 Yukarıdaki oranlara göre aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
Üniversiteliler sayesinde aile çeşitleri artmıştır
Türkiye’de daha çok geniş aile bulunur.
Türkiye çekirdek aileye geçiş yapmıştır.
Boşanmalardaki artışla bağlantılı olarak tek ebeveynli aileler ve tek kişilik haneler çoğalmıştır.
Geçmişte sık rastlanmayan yen hane tipler de görülmektedir
18
Final
Türkiye’de anayasalar ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Çok sık anayasa değişikliği yapılmıştır.
İlk ikisinde güçler birliği vardır.
Toplumsal mutabakata dayanması
1961-1982 darbe anayasalarıdır
Anayasalar aynı zamanda birer toplumsal sözleşmedir.
19
Final
2.dünya savaşından sonra toplumsal yapı analiz konusunda katkıda bulunan sosyal bilimcimiz kimdir?
Ahmet Mithat paşa
Prens Sebahattin
Beşir Fuat
Mübeccel Kıray
Nezihe Muhittin
20
Final
Osmanlı reform hareketlerinin başlatılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisiydi?
Kişilere siyasal özgürlükleri tanımak
Bilim ve eğitim düzeyini yükseltmek
Halkın daha çağdaş bir yaşam düzeyini yakalamasını sağlamak
Modern ordu oluşturmak yoluyla merkezî yönetimi güçlendirmek
Siyasal katılımı artırmak
— · —sayfa 6 / 16— · —
21
Final
Erken Cumhuriyet dönemi feminizminin eleştirisi nedir?
Devletin kadını, yapılan yeniliklerin işlediğini göstermek için kullandığı
Devletin kadınlara siyasi haklar vermediği
Kadınların kamusal alanda özgür olmadığı
Kadınların anne rolünün değiştiği
22
Final
Hangisi Küresel kentin özelliklerindendir?
kentler uluslararası sermayeyi kendine çekebilecek iletişim ve ulaşım altyapısı, lüks konut ve otel ve benzeri hizmetleri sunmak üzere tasarlanmaktadır.
Küreselleşmeyle birlikte toplumsal dayanışma daha da arttı.Yoksulluğa karşı mücadele sistemli hale geldi.
Kenti tanımlayan sunduğu hizmet değil barındırdığı nüfustur
Küresel kentler ekonominin gücü karşısında gerilemektedir.
Küresel kentler, yerel özelliklerini tamamen terk etmektedir.
23
Final
Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin temel kuramsal ikilemleri arasındadır?
Devlet-Yurttaş ikilemi
Birey-doğa ikilemi
Birey-toplum ikilemi
İnsanlar arası iletişim
Tanrı-insan ikilemi
24
Final
12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra ise Türkiye’de bağımsız ve güçlü bir kadın hareketi oluştu. Bağımsız kadın hareketinin ya da feminist hareketin doğmasının ve yükselmesinin en önemli nedeni nedir?
Dönemin Kadınlarının erkek baskısı altında ezilmesi
Asırlardır süren kadına şiddetin önüne geçilmesi
kadının ev dışında aktif olabileceğini kanıtlamak
Darbe sonrası bastırılan solun bıraktığı politik boşluktu
Kadınlara özgürlüğün önünü açmak
— · —sayfa 7 / 16— · —
25
Final
Demokrat Parti dönemi ekonomi politikaları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Vergilendirme yerine çoğu zaman dış borçlanma ve para basma yolu seçilmiştir.
Kamu kaynaklarını etkin kullandı.
Ekonomiyi planlı bir şekilde yürüttü.
Enflasyonu iyi yönetti.
Sanayileşme konusunda önemli adımlar attı
26
Final
Hangisi Prens Sabahattin ve Gökalp in ortak fikri değildir?
sahada araştırmalarını önemsemezler
Toplum üzerindeki ideallerini ortaya koyarlar
Birbirine karşıt, birbirini dışlayan, ikili kavramları kullanırlar.
iki isim, toplum ve siyaset üzerine bugünkü fikir ayrılıklarına dek uzanan bir miras bırakmışlardır.
merkezî devlet yetkilerinin tamamını kendisi kullanmalıdır.
27
Final
Hangisi doğurganlığın bazı bölgelerde azalmasının nedenlerinden değildir?
Kentleşme
Kadın erkek nüfusunun dengesizliği
Evlilik yaşının ertelenmesi
Kadının tarım dışı alanlarda da işgücüne katılması
Eğitim seviyesinde artışla birlikte doğum kontrol yöntemleri ile ilgili bilincin yükselmesi
28
Final
Türkiye’de boşanma oranı Avrupa ülkeleri kadar yüksek değildir, ancak giderek yükselmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye de boşanmanın Batı ülkelerinde sık rastlanmayan nedenlerinden biridir?
şiddetli geçimsizlik
eşler arası iletişimsizlik
ekonomik sorunlar
eşlerin karakter özelliklerindeki farklılıklar
eşlerin anne ve babalarının evlilik sorunlarına baskı yapacak derecede müdahale etmesi
— · —sayfa 8 / 16— · —
29
Final
Aşağıdakilerden hangisi yükselme döneminde Anadolu’daki tarımsal yapının temel özellikleri arasında sayılabilir?
Tarımsal üretim insan ve hayvan gücüne dayalı organik enerjiye bağlıdır.
Tarımsal üreyim makineleşmeye bağlıdır.
Tarımda dış piyasa etkindir.
Tarımsal üretimde ücretli çalışanlar toprağı işler.
Çalışanlar keyfe dayalı toprağı işler.
30
Final
Aile fertlerinin bakımı ile ilgili olan ve aile içinde yapılan tüm işleri kapsayan emek türü hangisidir?
Ücretli emek
Ev içi emek
Ailevi emek
Anne emeği
Sigortalı emek
31
Final
Aşağıdakilerden hangisi birincil ilişkilerin tamamında görülen özelliklerdendir?
‘Biz’ bilincinin öne çıkmaması
Duygusal boyutlu olması
Yazılı sözleşmelerle kurulması
Resmî nitelik taşıması
Üye sayısının fazla olması
32
Final
Toplumsal yapı analizleri açısından asıl sıçrama hangi dönemde yaşanmıştır?
Sosyoloji kurulduğunda
Endüstri devriminden sonra
II. Dünya Savaşı’ndan sonra
19. Yy da
20. Yy da
— · —sayfa 9 / 16— · —
33
Final
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki ilk çok partili seçimdir?
1921 genel seçimi
1924 genel seçimi
1928 yerel seçimi
1926 genel seçimi
1930 yerel seçimi
34
Final
Aşağıdakilerden hangisi, modernleşmenin toplum üzerindeki etkisini çeşitli düzeylerde eleştiren siyasal ya da sanatsal hareketler arasında yer almaz?
Milliyetçilik
Liberalizm
Marksizm
Romantik hareket
Muhafazakârlık
35
Final
Osmanlida ilk sosyoloji calişmasi yapan entellektüeller arasinda olan hangisidir?
Mübeccel Kıray
Namik kemal
Behice Boran
Ziya Gökalp
İbrahim yasa
36
Final
2. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye’de yapı çalışmalarını kim yapmıştır?
Mübeccel Kıray
Halil İnalcık
Fuat Köprülü
Ömer Lütfü Barkan
— · —sayfa 10 / 16— · —
37
Deneme Sınavı
1930’larda dünyanın genel durumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Yeni bir savaş tehdidi ortaya çıkmıştır.
Tek parti yönetimleri eleştirilmektedir.
Dünya ekonomik bir kriz ile sarsılmaktadır.
İspanya’da iç savaş ortamı hâkimdir.
Almanya ve İtalya’da faşist yönetimler hâkimdir.
38
Deneme Sınavı
Osmanlı reform hareketlerinin başlangıçtaki amacı aşağıdakilerden hangisiydi?
Kişilere siyasal özgürlükleri tanımak
Bilim ve eğitim düzeyini yükseltmek
Halkın daha çağdaş bir yaşam düzeyini yakalamasını sağlamak
Modern ordu oluşturmak yoluyla merkezî yönetimi güçlendirmek
Siyasal katılımı artırmak
39
Deneme Sınavı
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin 1933-1939 yılları arasında uyguladığı devletçi ekonomi politikasının parçası sayılamaz?
Kamu iktisadi teşekküllerinin açılması
Marshall yardımından faydalanılması
5 yıllık kalkınma planının hayata geçirilmesi
Merkez Bankası’nın açılması
Türk Lirası’nı Koruma Kanunu
40
Deneme Sınavı
Anadolu’da oluşan siyasal hareketin yönelimini tanımlayan en iyi ifade hangisidir?
Merkeziyete doğru ilerleyen bir harekettir.
İçinde güçlü yerel unsurlar yer alır.
Hukukî konular geri plana iterek, ani fiilî durumlara dayanarak ilerlemiştir.
Batı Dünyası ile ilişkiye kesen, tamamen içe dönük bir harekettir.
Liderliği yerel aktörler arasında paylaşılmıştır.
— · —sayfa 11 / 16— · —
41
Deneme Sınavı
Tanzimat’la birlikte Osmanlı, uluslararası ekonomik işbölümü içinde giderek yarı-sömürge bir ülkeye dönüşmüştür. Öte yandan bu süreçte Osmanlı’nın kimi bölgelerinde giderek modern kapitalist ekonomik kurumlar ve modern bir altyapı ortaya çıkmış; bu ise belli sektörlerin gelişmesine ve bazı liman kentlerinin modern bir çehreye dönüşmesine yol açmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu yeni kurumlar ve altyapı arasında sayılamaz?
Modern liman tesisleri
İlk demiryolu hattının inşası
Modern ticarethanelerin açılması
İlk modern bankaların kurulması
Düyun-u Umumiye’nin kurulması
42
Deneme Sınavı
Modernleşme yönündeki Tanzimat reformlarını takip eden yıllarda Osmanlı’da modern romanın ilk örnekleri de karşımıza çıkar. Bu romanlar Osmanlı kentlerinin sokaklarında, Batılı giyim ve alışkanlıklara sahip yeni tiplemelerin görülmesi ile beraber Batılılaşırken özünü kaybeden, taklitçi ‘züppe’ karakterini konu edinmişlerdir. Bu ifade, aşağıdakiler yargılardan hangisini içermez?
Tanzimat yılları Batılılaşma açısından bir kesintidir.
Tanzimat dönemi yeni anlatı biçimlerinin doğuşuna da tanık olmuştur.
Tanzimat döneminde Batılılaşma, gündelik yaşamı etkilemeye başlamıştır.
Tanzimat dönemi yeni kentlilerin ortaya çıkmasına vesile olmuştur.
Tanzimat’la birlikte hem Batılılaşma isteği hem de Batılılaşmanın doğuracağı kimlik kaybından duyulan endişe, anlam dünyamıza girmiş olur.
43
Deneme Sınavı
Aşağıdakilerden hangisi, tüm Osmanlı tebaasını yasa önünde eşitlik ve modern vatandaşlık esasına göre birleştirmeyi hedefleyen bir fikir akımıdır?
Pantürkizm
Osmanlıcılık
Batıcılık
Sosyalizm
İslamcılık
44
Deneme Sınavı
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde, modern anlamda merkezîleşme eğilimini gösteren bir kanıttır?
Çeşitli eyaletlere özerklik verilmesi
Ekonomik kalkınmaya önem verilmesi
Vergi ve ulaşım sistemlerinin düzeltilmeye çalışılması
Küçük üreticiliğin desteklenmesi
Ayanlarla işbirliğine gidilmesi
— · —sayfa 12 / 16— · —
45
Deneme Sınavı
Aşağıdakilerden hangisi Demokrat Parti dönemindeki ekonomik uygulamalardan birisi değildir?
Karayolları ve tarım alanında devlet yatırımları arttırılır.
ABD’den ekonomik yardım, IMF'den borç alınır.
Kısa dönemli planlamalar yapılarak sanayileşmeye öncelik verilir.
Çiftçiye ucuz kredi verilir ve tarım ürünleri fiyatları yüksek tutulur.
Planlamadan uzak kalması nedeniyle birçok atıl ve verimsiz devlet yatırımı da yapılmıştır.
46
Deneme Sınavı
I. Ülkeyi terk eden İttihat ve Terakki önderlerine karşıydı. II. Anadolu hareketine karşıt siyaset yürütüyordu III. Osmanlı Devleti’nin devamının İngiltere’nin koruması ile mümkün olacağını düşünüyordu. Yukarıda Mondros Mütarekesi sonrası ortaya çıkan iktidar boşluğunu doldurmaya aday güç ya da gruplardan birinin siyasal görüşleri verilmiştir. Bu güç ya da grup aşağıdakilerden hangisidir?
Volkan gazetesi etrafında toplanan grup
İttihat ve Terakki Partisi’nin kalan kadrolarının ılımlı kanadı
Manda yanlılarının oluşturduğu grup
Damat Ferit Paşa ve Hürriyet ve İtilaf Fırkası
Felah-ı vatan grubu
47
Ünite Soruları
Tanzimat’la birlikte Osmanlı, uluslararası ekonomik işbölümü içinde giderek yarı-sömürge bir ülkeye dönüşmüştür. Öte yandan bu süreçte Osmanlı’nın kimi bölgelerinde giderek modern kapitalist ekonomik kurumlar ve modern bir altyapı ortaya çıkmış; bu ise belli sektörlerin gelişmesine ve bazı liman kentlerinin modern bir çehreye dönüşmesine yol açmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu yeni kurumlar ve altyapı arasında sayılamaz?
Modern liman tesisleri
İlk demiryolu hattının inşası
Modern ticarethanelerin açılması
İlk modern bankaların kurulması
Düyun-u Umumiye’nin kurulması
48
Ünite Soruları
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde, modern anlamda merkezîleşme eğilimini gösteren bir kanıttır?
Çeşitli eyaletlere özerklik verilmesi
Ekonomik kalkınmaya önem verilmesi
Vergi ve ulaşım sistemlerinin düzeltilmeye çalışılması
Küçük üreticiliğin desteklenmesi
Ayanlarla işbirliğine gidilmesi
— · —sayfa 13 / 16— · —
49
Ünite Soruları
Osmanlı reform hareketlerinin başlangıçtaki amacı aşağıdakilerden hangisiydi?
Kişilere siyasal özgürlükleri tanımak
Bilim ve eğitim düzeyini yükseltmek
Halkın daha çağdaş bir yaşam düzeyini yakalamasını sağlamak
Modern ordu oluşturmak yoluyla merkezî yönetimi güçlendirmek
Siyasal katılımı artırmak
50
Ünite Soruları
Modernleşme yönündeki Tanzimat reformlarını takip eden yıllarda Osmanlı’da modern romanın ilk örnekleri de karşımıza çıkar. Bu romanlar Osmanlı kentlerinin sokaklarında, Batılı giyim ve alışkanlıklara sahip yeni tiplemelerin görülmesi ile beraber Batılılaşırken özünü kaybeden, taklitçi ‘züppe’ karakterini konu edinmişlerdir. Bu ifade, aşağıdakiler yargılardan hangisini içermez?
Tanzimat yılları Batılılaşma açısından bir kesintidir.
Tanzimat dönemi yeni anlatı biçimlerinin doğuşuna da tanık olmuştur.
Tanzimat döneminde Batılılaşma, gündelik yaşamı etkilemeye başlamıştır.
Tanzimat dönemi yeni kentlilerin ortaya çıkmasına vesile olmuştur.
Tanzimat’la birlikte hem Batılılaşma isteği hem de Batılılaşmanın doğuracağı kimlik kaybından duyulan endişe, anlam dünyamıza girmiş olur.
51
Ünite Soruları
Aşağıdakilerden hangisi, tüm Osmanlı tebaasını yasa önünde eşitlik ve modern vatandaşlık esasına göre birleştirmeyi hedefleyen bir fikir akımıdır?
Pantürkizm
Osmanlıcılık
Batıcılık
Sosyalizm
İslamcılık
52
Ünite Soruları
I. Dünya Savaşı’nın nedenleri nelerdir?
Emperyalist rekabet, yani Batı’nın sanayileşme sonrası sömürgelerini genişletme ve
— · —sayfa 14 / 16— · —
53
Ünite Soruları
Topyekun Savaş Kavramı ne demektir?
Topyekûn Seferberlik, askeri teknik terminolojide askerlik çağındakilerin silah
54
Ünite Soruları
I. Ülkeyi terk eden İttihat ve Terakki önderlerine karşıydı. II. Anadolu hareketine karşıt siyaset yürütüyordu III. Osmanlı Devleti’nin devamının İngiltere’nin koruması ile mümkün olacağını düşünüyordu. Yukarıda Mondros Mütarekesi sonrası ortaya çıkan iktidar boşluğunu doldurmaya aday güç ya da gruplardan birinin siyasal görüşleri verilmiştir. Bu güç ya da grup aşağıdakilerden hangisidir?
Volkan gazetesi etrafında toplanan grup
İttihat ve Terakki Partisi’nin kalan kadrolarının ılımlı kanadı
Manda yanlılarının oluşturduğu grup
Damat Ferit Paşa ve Hürriyet ve İtilaf Fırkası
Felah-ı vatan grubu
55
Ünite Soruları
Anadolu’da oluşan siyasal hareketin yönelimini tanımlayan en iyi ifade hangisidir?
Merkeziyete doğru ilerleyen bir harekettir.
İçinde güçlü yerel unsurlar yer alır.
Hukukî konular geri plana iterek, ani fiilî durumlara dayanarak ilerlemiştir.
Batı Dünyası ile ilişkiye kesen, tamamen içe dönük bir harekettir.
Liderliği yerel aktörler arasında paylaşılmıştır.
56
Ünite Soruları
1930’larda dünyanın genel durumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Yeni bir savaş tehdidi ortaya çıkmıştır.
Tek parti yönetimleri eleştirilmektedir.
Dünya ekonomik bir kriz ile sarsılmaktadır.
İspanya’da iç savaş ortamı hâkimdir.
Almanya ve İtalya’da faşist yönetimler hâkimdir.
— · —sayfa 15 / 16— · —
57
Ünite Soruları
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin 1933-1939 yılları arasında uyguladığı devletçi ekonomi politikasının parçası sayılamaz?
Kamu iktisadi teşekküllerinin açılması
Marshall yardımından faydalanılması
5 yıllık kalkınma planının hayata geçirilmesi
Merkez Bankası’nın açılması
Türk Lirası’nı Koruma Kanunu
58
Ünite Soruları
1923’te cumhuriyetin kuruluşuna yol açan güncel gelişmeler nelerdir?
Cumhuriyete dek meclis hükûmeti sistemi geçerli idi; yani hükûmeti oluşturan her bir bakanlık için aday olanlar tüm meclis tarafından tek tek oylanarak seçiliyordu. Bu nedenle İkinci Meclis’te bir hükûmet krizi yaşandı; yani bakanlar seçilemedi ve hükûmet oluşamadı. Mustafa Kemal bu krizin ancak kabine sistemine geçiş ile aşılabileceğini ileri sürerek cumhuriyeti kurdu. Kabine sistemi ülkemizde bugün de geçerli sistemdir ve meclis, cumhurbaşkanının atadığı bir başbakanın hazırladığı hükûmet listesinin tamamını oylar. Elbette cumhuriyetin ilanı arkasında başka ideolojik gerekçeler de vardır; ama güncel politikada süreç hükûmet krizinden başlar
59
Ünite Soruları
Necmettin Erbakan’ın kurduğu partiler hangileridir?
Partileri askerin müdahalesi ile sık sık kapatıldığından İslamcı hareket
60
Ünite Soruları
Aşağıdakilerden hangisi Demokrat Parti dönemindeki ekonomik uygulamalardan birisi değildir?
Karayolları ve tarım alanında devlet yatırımları arttırılır.
ABD’den ekonomik yardım, IMF’den borç alınır.
Kısa dönemli planlamalar yapılarak sanayileşmeye öncelik verilir.
Çiftçiye ucuz kredi verilir ve tarım ürünleri fiyatları yüksek tutulur.
Planlamadan uzak kalması nedeniyle birçok atıl ve verimsiz devlet yatırımı da yapılmıştır.
— · —sayfa 16 / 16— · —
61
Ünite Soruları
Türkiye’de 1960’lı yıllarda toplumun siyasallaşmasının nedenleri nelerdir?
1960-1980 arası dönemde geniş kitlelerin siyasetin parçası hâlini almaya başlamasının nedenleri ülkenin hızla kentleşmesi ve bunun doğurduğu sorunlar, siyasal beklentilerin artması, 1961 anayasasının örgütlenme ve ifade özgürlüklerini anayasal garanti altına alarak siyasal katılımı eskisi gibi riskli bir konu olmaktan çıkarması, Türkiye’de siyasete her zaman eğilimli genç nüfusun artması ve üniversite eğitiminin ilk kez taşralı ve/veya daha alt sınıftan gençlere açılmasıdır.
62
Ünite Soruları
İthal ikameci sanayileşme modeli içinde döviz darboğazı nasıl oluşur?
İthal ikameci kalkınma modelinde yerli sanayi içeride üretim yapar ve ürettiğini kendi vatandaşlarına satar. Dolayısıyla Türk Lirası olarak para kazanmış olur. Ancak dışarıdan petrol alır ve kendi teknoloji üretemiyorsa, patent antlaşmaları için ödeme yapar; dolayısıyla dövize ihtiyacı vardır. Türkiye’de de olduğu gibi ülkeye yeterli döviz girmiyorsa bir süre sonra iç sanayinin döviz ihtiyacı karşılanamaz ve üretim durma noktasına kadar gelebilir. Ancak ithal ikameciliğin tek olası krizi bu değildir; model, iç pazar yaratılamaması gibi başka krizlere de girebilir. Fakat Türkiye’de yaşanan kriz, döviz darboğazı olmuştur.